جستجو

قاب بندی متحرک در سینما

frame2

قاب بندی متحرک به این معنا است که درون حد و حدود تصویری که می بینیم ، قاب بندی شیء تغییر می یابد . بدین ترتیب قاب بندی متحرک باعث تغییراتی در ارتفاع ، فاصله ، زاویه ، یا تراز دوربین در درون نما می شود . به علاوه از آنجا که قاب بندی توجه ما را به عناصر درون تصویر جلب می کند ، ما اغلب احساس می کنیم همراه قاب حرکت می کنیم . ما از طریق قاب بندی متحرک ممکن است به شیء نزدیک یا از آن دور شویم ، دور آن بچرخیم ، یا از برابر آن عبور می کنیم ..

ما معمولاً به توانایی قاب برای حرکت با عنوان حرکت دوربین اشاره می کنیم . این اصطلاح در بیشتر موارد اصطلاح مناسبی است چون معمولاً حرکت قاب بندی از حرکت فیزیکی دوربین در حین فیلمبرداری حاصل می شود . انواع متعدد حرکت دوربین هست که هر یک جلوه خاصی روی پرده خلق می کنند .

حرکت پن ( مخفف پانوراما ) دوربین را حول یک محور عمودی می چرخاند . خود دوربین تغییر مکان نمی یابد . جلوه ی پن روی پرده ، قابی است که فضا را به طور افقی از نظر می گذراند . چنان است که گویی دوربین سر خود را به راست یا چپ می چرخاند .

حرکت تیلت دوربین را حول یک محور افقی می چرخاند ، به طوری که سر دوربین به بالا یا پایین حرکت می کند . اینجا هم دوربین تغییر مکان نمی دهد . جلوه ی حرکت تیلت روی پرده ، چنان است که گویی فضا مثل یک توپ پارچه از بالا به پایین یا از پایین به بالا باز می شود . فراانسوا تروفو در عروس سیاه پوش یک سکانس را با تیلت به پایین روی یک کلیسا شروع می کند .

در نمای تعقیبی ( یا دالی یا تراک )کل دوربین تغییر محل می دهد و در جهت های مختلف در روی زمین – جلو ، عقب ، دایره ای ، اریب ، از یک سمت به سمت دیگر – حرکت می کند .

در نمای کرین ( جرثقیلی ) دوربین از روی زمین بلند می شود . معمولاً با استفاده از یک بازوی مکانیکی می تواند به بالا یا پایین حرکت کند . یک نمای کرین ممکن است نه فقط مثل یک آسانسور به بالا و پایین ، بلکه به جلو و عقب و از چپ به راست و از راست به چپ هم حرکت کند .

پن ، تیلت ، نمای تعقیبی و نمای کرین حرکت های متداول قاب بندی هستند ،ولی عملاً هر نوع حرکت دوربین ( پشتک واروئی ، دورانی و غیره ) قابل تصور است . فقط چند حرکت دوربین هستند که با هم اشتباه می شوند . پن ، شبیه یک نمای تعقیبی در عرض و تیلت شبیه یک نمای کرین عمودی است . ولی با کمی ممارست در فیلم دیدن ، می توان تفاوت ها را تشخیص داد . هم در پن و هم در تیلت دوربین تغییر مکان نمی دهد ، فقط به چپ یا راست ، بالا یا پایین می چرخد . در نمای تعقیبی عرضی و نمای کرین عمودی ، دوربین به طور افقی یا عمودی حرکت می کند ، گویی همراه یک کاراکتر دارید حرکت می کنید یا بر فراز چشم اندازی به بالا می روید . با این حال چنانچه خواهیم دید حرکتهای دوربین می توانند با هم ترکیب شوند .

حرکت های دوربین از آغاز سینما برای فیلمسازان و تماشاگران جذابیت داشته است . چرا؟

چون حرکت های دوربین از نظر بصری دارای جلووه های جالب بسیاری است . این حرکات بر اطلاعات ما درباره فضای تصویر می افزایند . موقعیت اشیا در مقایسه با قاب بندی ساکن آشکارتر و دقیق تر می شود . معمولاً اشیا یا فیگورهای جدیدی وارد قاب می شوند . نماهای تعقیبی و کرین ، در حالی که نقطه ی تمرکز قاب مدام تغییر می کند ، پرسپکتیو های هر دم نو شونده ای از اشیای در حال گذر را ارائه می دهند . وقتی دوربین به دور اشیا حرکت قوسی اانجام می دهد ، آنها توپر و سه بعدی به نظر می رسند . نماهای پن و تیلت فضا را از نظر افقی و عمودی پیوسته تر نشان می دهند .

به علاوه ، حرکت دوربین معمولاً جانشین حرکت ما است . فقط این نیست که اشیا بزرگ یا کوچک می شوند .به نظر می رسد که ما هم به آنها نزدیک یا از آنها دور می شویم . این البته در واقعیت صادق نیست : ما هرگز فراموش نمی کنیم که در سالن نشسته ایم و داریم فیلمی را تماشا می کنیم . ولی حرکت دوربین واجد اشارتهای متعددی به حرکت در درون فضا است . در واقع این اشارتها چنان قوی هستند که فیلمسازان ، اغلب ، حرکات دوربین را به صورت ذهنی می سازند – دلیل وجودی این نماهای ذهنی از نظر روائی ، بازنمایی منظر از دریچه چشم کاراکتری در حال حرکت است . یعنی حرکت دوربین می تواند نشانه ی این باشد که ما داریم یک نمای نقطه ی دید (  pov  ) را  تماشا می کنیم . چشم بی قرار دوربین یا قاب متحرک ، چه به لحاظ روائی ذهنی باشد یا نباشد ، به عنوان جانشینی برای چشم و توجه ما عمل می کند .

امروزه در فیلمسازی تجاری ، اغلب حرکتهای دوربین با قرار دادن آن روی دالی که روی ریل یا پایه مخصوص حرکت می کند عملی می شود . وسیله ی حرکتی دیگر پایه ی معلق ترازمندی است که با نام استیدی کم به ثبت رسیده است . این پایه دوربین را به وسیله ی یک تسمه به بدن فیلمبردار محکم می کند . فیلمبردار می تواند همراه دوربین حرکت کند و در حالی که تصویر را در مونیتور ویدئوئی می بیند با حرکت های جزئی دست قاب بندی را تنظیم کند .

مکانیزم تراز استیدی کم به دوربین امکان می دهد که نماهای متحرک را با حداکثر نرمی بگیرد .

در ساختن بعضی جلوه های ویژه ، حرکت دوربین ممکن است توسط وسایل الکترونیکی دیگری کنترل شود . در تکنیکهای حرکت – کنترل از برنامه های کامپیوتری برای طراحی حرکت دوربین و اجرای دقیق آنها استفاده می شود . از اینرو حرکت های دوربین می تواند برای عناصر متفاوت نمای ترکیبی ، تکرار شود .

گاهی فیلمساز طالب حرکت نرم دوربین نیست و تصویر لرزان و جنبان را ترجیح می دهد . این نوع تصاویر عموماً با دوربین روی دست ساخته می شوند . یعنی فیلمبردار دوربین را روی سه پایه یا دالی سوار نمی کند بلکه از بدن خود به عنوان پایه ی دوربین استفاده می کند . این نوع حرکت دوربین در اواخر دهه ی ۱۹۵۰ با رشد مستندهای سینما حقیقت باب شد . این تمهید به زودی به سینمای داستانی هم راه پیدا کرد .

حرکت دوربین متداولترین راه  برای به حرکت درآوردن قاب است ، ولی تنها راه نیست . در فیلمسازی انیمیشن ، دوربین در یک وضعیت ، ثابت می ماند ، ولی انیماتور با ترسیم سلول های تک به تک ، قاب به قاب می تواند جلوه ی حرکت دوربین را خلق کند . راه دیگر این است که با فیلمبرداری از یک عکس ثابت یا یک قاب بی حرکت از فیلم و بزرگنمایی یا کوچکنمایی تدریجی بعضی از بخش های آن تصویر ، به صورتی که اغلب در چاپ نوری انجام می شود ، به جلوه ی قاب متحرک دست بافت . می توان از عدسی زوم برای ایجاد قاب بندی متحرک استفاده کرد .

نشان دادن تفاوتهای بین قاب بندی متحرک ایجاد شده با زوم یا کارهای لابراتواری ، و قاب بندی متحرک حاصل از حرکت دوربین در حین فیلمبرداری ، در روی کاغذ مشکل است . هیچکس یک آیریس – این یا یک نمای تعقیبی دورانی را با یک  زوم عوضی نمی گیرد . ولی چطور می توان به عنوان بیننده بین مثلاً زوم به جلو و یک نمای تعقیبی به جلو ، یا بین یک نمای کرین به عقب و یک تغییر قاب بندی ایجاد شده در چاپ نوری تفاوت قایل شد ؟ به طور کلی ، انیمیشن ، جلوه های ویژه و عدسیهای زوم قاب را از طریق بزرگنمایی یا کوچکنمایی بعضی بخش های تصویر به نظر متحرک می نمایانند . اگر چه نمای تعقیبی یا کرین قسمتهایی از قاب را بزرگ یا کوچک می کنند ولی این همه ی کاری نیست که انجام می دهند . در حرکت واقعی دوربین ، اشیای ساکن در سطوح مختلف به سرعت های مختلف از کنار هم رد می شوند و وجوه مختلف را به ما نشان می دهند و پسزمینه حجم و عمق پیدا می کند .

به عنوان مثال در فیلم جنگ تمام ششد آلن رنه ، یک نمای تعقیبی اشیا را به صورت قابل ملاحظه ای واجد حجم می سازد . دیوار چیزی از هیمنه و صلابت خود را از دست نداده است . به علاوه تابلوی خیابان صرفاً بزرگنمایی نشده است . جهت آن به تبعیت از تغییر منظر اشراف دوربین تغییر یافته است .

تا اینجا انواع مختلف قاب بندی های متحرک را در حالتی خالص نشان دادیم . ولی فیلمسازان به کرات این قاب بندی ها  را در درون یک نمای واحد با هم ترکیب می کنند : دوربین ممکن است همزمان ، هم حرکت تعقیبی داشته باشد ، هم پن بکند ، یا در حال زوم به بالا کرین کند . با وجود این هر مورد را می توان ترکیبی از همین انواع بنیادین به شمار آورد .

دیدگاه خود را بیان کنید



تصوير من

سینا نوری ... یه دیوونه ی سینما ... اول فیلمنامه نویس و ایده پرداز دوم فیلمساز ... از تموم هدف هایی که توی زندگیش داره سینما تنها هدفیه توو زندگیش که بهش ایمان داره و زندگیش رو وقفش کرده ...

حق نشر © انتشار نوشته هاي اين وبگاه در سايت ها و نشريات تنها با ذکر نام و درج لينک مجاز است.

طراحي شده توسط سینانوری - میزبانی وِب توسط گــُزگـا